این مطلب با هدف افزایش مهارت‌های حقوقی مورد نیاز در زندگی روزمره تهیه شده است. مطالب این صفحه جنبه آموزشی عمومی دارند و تلاش می‌کنند مفاهیم حقوقی را با زبانی ساده، روان و کاربردی بیان کنند. با توجه به اینکه هر موضوع با توجه به شرایط، اسناد، اراده طرفین و قوانین حاکم ارزیابی می‌شود، مطالب این نوشتار جایگزین مشاوره حقوقی تخصصی یا بررسی موضوع شما نیستند. اگر قصد انعقاد قرارداد مشارکت در ساخت را دارید، شناخت دقیق طرفین قرارداد و حدود اختیارات و مسئولیت‌های آنان می‌تواند از بسیاری از ابهام‌ها و اختلافات آینده پیشگیری کند.

طرح مسئله: بسیاری از افراد تصور می‌کنند طرفین قرارداد مشارکت در ساخت فقط یک مالک و یک سازنده هستند. در عمل، ممکن است یک ملک چند مالک داشته باشد، سازنده به‌صورت شخص حقوقی فعالیت کند یا برخی اشخاص با وکالت، نمایندگی یا اختیارات قانونی در انعقاد یا اجرای قرارداد حضور داشته باشند. شناخت دقیق طرفین قرارداد، نخستین گام برای تنظیم یک قرارداد معتبر و قابل اجرا است.

آشنایی: مهم‌ترین طرف‌های این قرارداد عبارت‌اند از:

  • مالک یا مالکان: اشخاصی که مالکیت ملک یا حقوق قانونی لازم برای ورود به قرارداد را      دارند و آورده اصلی آنان معمولاً زمین یا ملک موضوع پروژه است.
  • سازنده: شخص حقیقی یا حقوقی که با تکیه بر توان فنی، مدیریتی و مالی، مسئولیت      اجرای پروژه را بر اساس مفاد قرارداد بر عهده می‌گیرد.

در برخی پروژه‌ها نیز ممکن است نماینده قانونی، وکیل، ولی، قیم، مدیر شرکت، وراث یا سایر اشخاص دارای اختیار قانونی به نمایندگی از یکی از طرفین قرارداد را امضا کنند. در چنین مواردی، بررسی حدود اختیارات و مستندات قانونی آنان اهمیت ویژه‌ای دارد.

نکات کاربردی:

  • پیش از امضای قرارداد، مالکیت ملک و اختیار قانونی امضاکنندگان بررسی شود.
  • اگر ملک دارای چندین مالک است، وضعیت حقوقی و سهم هر یک به‌طور شفاف مشخص شود.
  • در صورتی که سازنده یک شرکت است، اختیار نماینده شرکت برای امضای قرارداد احراز شود.
  • اگر قرارداد توسط وکیل یا نماینده امضا می‌شود، حدود اختیارات مندرج در وکالت‌نامه یا سایر اسناد قانونی بررسی گردد.
  • مشخصات کامل، نشانی و اطلاعات هویتی طرفین در قرارداد به‌دقت درج شود.

مدیریت ریسک: بخشی از اختلافات پروژه‌های مشارکت در ساخت، به دلیل ابهام در هویت یا اختیارات طرفین ایجاد می‌شود. امضای قرارداد با شخصی که اختیار قانونی کافی ندارد یا نادیده گرفتن حقوق برخی مالکان، ممکن است در ادامه پروژه مشکلات حقوقی و اجرایی ایجاد کند. بررسی دقیق اسناد مالکیت، مدارک هویتی و مستندات نمایندگی، یکی از اقدامات مهم برای کاهش این ریسک‌ها است.

نگاه حرفه‌ای: در این مجموعه، طرفین قرارداد صرفاً امضاکنندگان یک سند تلقی نمی‌شوند، بلکه هر یک نقش مشخصی در شکل‌گیری و اجرای یک رابطه قراردادی بلندمدت دارند. به همین دلیل، شناخت صحیح جایگاه، اختیارات، مسئولیت‌ها و منافع هر یک از طرفین، زمینه ایجاد تعادل در قرارداد را فراهم می‌کند؛ رویکردی که با تئوری تعادل قراردادی عارفی (ACED) هماهنگ است. همچنین شناسایی دقیق طرفین و تعیین مسئولیت‌های آنان، در صورت بروز اختلاف، استفاده مؤثرتر از روش‌های حل اختلاف از جمله داوری هدایتگر (GA) را نیز تسهیل می‌کند.

جمع‌بندی: شناخت طرفین قرارداد مشارکت در ساخت، تنها به دانستن نام مالک و سازنده محدود نمی‌شود. بررسی مالکیت، اختیارات قانونی، سمت اشخاص و مسئولیت‌های هر یک، از ارکان اساسی یک قرارداد مطمئن و قابل اجرا به شمار می‌آید.

گام بعدی: پس از آشنایی با طرفین قرارداد، مطالعه مقاله Arefi_Code#415: «مراحل کلی اجرای یک پروژه مشارکت در ساخت» به شما کمک می‌کند مسیر اجرای این نوع پروژه را از آغاز تا پایان بهتر بشناسید. اگر پیش از امضای قرارداد نیاز به بررسی اسناد مالکیت، احراز اختیارات امضاکنندگان، تنظیم یا بازنگری قرارداد مشارکت در ساخت یا ارزیابی وضعیت حقوقی پروژه دارید، استفاده از خدمات تخصصی می‌تواند از بروز بسیاری از اختلافات و مشکلات اجرایی در آینده پیشگیری کند.