این مطلب با هدف افزایش مهارت‌های حقوقی مورد نیاز در زندگی روزمره تهیه شده است و جنبه آموزشی عمومی دارد. اگر پس از مطالعه این مطلب احساس کردید موضوع شما نیازمند بررسی دقیق‌تر یا راهکار متناسب با شرایط خاص شماست، می‌توانید از خدمات مشاوره، تنظیم قرارداد، داوری، وکالت و سایر خدمات حقوقی ما، متناسب با نیاز خود، بهره‌مند شوید.

طرح مسئله: بسیاری از اشخاص هنگام تنظیم قرارداد یا بروز اختلاف، با اصطلاحاتی مانند «داوری موردی»، «داوری سازمانی» و «داوری حرفه‌ای» روبه‌رو می‌شوند و گاه تصور می‌کنند این مفاهیم جایگزین یکدیگر هستند یا تفاوت چندانی با هم ندارند. در حالی که هر یک از این مفاهیم، ناظر به جنبه متفاوتی از نظام داوری هستند و شناخت صحیح آن‌ها می‌تواند در انتخاب روش مناسب حل اختلاف نقش مهمی داشته باشد.

تحلیل حقوقی: داوری موردی شیوه‌ای از داوری است که در آن، طرفین بدون مراجعه به یک مرکز داوری، شخص یا اشخاصی را به‌عنوان داور انتخاب می‌کنند و نحوه اداره رسیدگی نیز عمدتاً بر اساس توافق آنان و مقررات قانونی انجام می‌شود. در مقابل، داوری سازمانی در چارچوب یک مرکز داوری، مانند مرکز داوری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، انجام می‌شود و علاوه بر قانون، از قواعد و ساختارهای اداری آن مرکز نیز بهره می‌برد. اما داوری حرفه‌ای نه یک نوع مستقل از داوری، بلکه ناظر به صلاحیت و ویژگی‌های شخص داور است. بنابراین، یک داور حرفه‌ای می‌تواند هم در داوری موردی فعالیت کند و هم در چارچوب یک مرکز داوری به رسیدگی بپردازد، این سه مفهوم در تقابل با یکدیگر نیستند، بلکه هر کدام به یکی از ابعاد نظام داوری اشاره دارند.

کاربرد عملی: هنگام تنظیم شرط داوری یا انتخاب روش حل اختلاف، توجه به تفاوت این سه مفهوم اهمیت زیادی دارد. در برخی قراردادها، داوری موردی می‌تواند پاسخگوی نیاز طرفین باشد؛ در برخی دیگر، استفاده از ظرفیت‌های یک مرکز داوری مناسب‌تر است. همچنین در هر دو حالت، انتخاب داوری که از دانش، تجربه و مهارت‌های حرفه‌ای برخوردار باشد، می‌تواند کیفیت فرآیند رسیدگی و رأی نهایی را ارتقا دهد.

جمع‌بندی: داوری موردی، داوری سازمانی و داوری حرفه‌ای، سه مفهوم متفاوت با کارکردهای مکمل هستند. اولی به شیوه ارجاع اختلاف، دومی به بستر رسیدگی و سومی به صلاحیت و استانداردهای حرفه‌ای داور مربوط می‌شود. شناخت صحیح این تفاوت‌ها، زمینه انتخاب آگاهانه‌تر و بهره‌گیری مؤثرتر از ظرفیت‌های داوری را فراهم می‌کند.

گام بعدی: در Arefi_Code #265 با عنوان «آیا داوری هدایتگر نوع جدیدی از داوری است؟» به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مطرح درباره این رویکرد پاسخ خواهیم داد و توضیح خواهیم داد که داوری هدایتگر، نهاد مستقلی در کنار داوری موردی یا سازمانی نیست، بلکه رویکردی برای مدیریت هدفمند فرآیند رسیدگی است. اگر در انتخاب روش مناسب داوری، تنظیم شرط داوری یا تعیین بستر مناسب برای حل اختلافات قراردادی خود نیاز به بررسی تخصصی دارید، بهره‌گیری از خدمات مشاوره حقوقی گروه ما، تنظیم قرارداد، داوری یا وکالت، متناسب با شرایط هر پرونده، می‌تواند از بروز بسیاری از اختلافات و هزینه‌های بعدی پیشگیری کند.