این مطلب با هدف افزایش مهارت‌های حقوقی مورد نیاز در زندگی روزمره تهیه شده است و جنبه آموزشی عمومی دارد. اگر پس از مطالعه این مطلب احساس کردید موضوع شما نیازمند بررسی دقیق‌تر یا راهکار متناسب با شرایط خاص شماست، می‌توانید از خدمات مشاوره، تنظیم قرارداد، داوری، وکالت و سایر خدمات حقوقی ما، متناسب با نیاز خود، بهره‌مند شوید.

طرح مسئله: برخی تصور می‌کنند اجرای داوری هدایتگر تنها در مراکز داوری یا نهادهای سازمان‌یافته امکان‌پذیر است. در حالی که بخش قابل توجهی از اختلافات قراردادی، به‌صورت داوری موردی رسیدگی می‌شوند؛ یعنی طرفین بدون مراجعه به یک مرکز داوری، شخص یا اشخاصی را به‌عنوان داور انتخاب می‌کنند. در این نوع داوری، نبود ساختار اداری ثابت، اگرچه انعطاف بیشتری ایجاد می‌کند، اما ممکن است مدیریت فرآیند رسیدگی را نیز با چالش‌هایی همراه سازد.

تحلیل حقوقی: داوری هدایتگر (Guided Arbitration)، نوع مستقلی از داوری نیست؛ بلکه رویکردی برای مدیریت هدفمند فرآیند رسیدگی است و به همین دلیل، حسب مورد، قابلیت اجرا در داوری موردی را نیز دارد. در این شیوه، داور ضمن حفظ کامل استقلال و بی‌طرفی، از آغاز رسیدگی تلاش می‌کند موضوعات اختلاف را شناسایی و دسته‌بندی کند، برنامه‌ای روشن برای تبادل لوایح و اسناد تنظیم نماید، زمان‌بندی مناسبی برای مراحل مختلف رسیدگی در نظر بگیرد و از پراکندگی یا اطاله غیرضروری فرآیند جلوگیری کند. در واقع، نبود ساختار نهادی در داوری موردی، اهمیت مدیریت فعال و منظم داور را دوچندان می‌کند؛ زیرا بخش مهمی از نظم رسیدگی، به توانایی داور در هدایت صحیح پرونده وابسته خواهد بود.

کاربرد عملی: داوری هدایتگر، حسب مورد، می‌تواند در داوری‌های موردی مرتبط با قراردادهای تجاری، پیمانکاری، پروژه‌ای، اختلافات میان شرکا، دعاوی دارای اسناد متعدد یا پرونده‌هایی که زمان و هزینه رسیدگی اهمیت ویژه‌ای دارد، به افزایش نظم، شفافیت و کارآمدی فرآیند کمک کند.

جمع‌بندی: داوری موردی به معنای فقدان نظم یا برنامه‌ریزی نیست. برعکس، هرچه ساختار اداری کمتری وجود داشته باشد، نقش مدیریت صحیح فرآیند توسط داور اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. داوری هدایتگر با ارائه چارچوبی فرآیندمحور، می‌تواند به اداره منظم‌تر این دسته از پرونده‌ها کمک کند، بدون آنکه ماهیت داوری موردی یا اصول بنیادین داوری را تغییر دهد.

گام بعدی: در Arefi_Code #262 با عنوان «داوری هدایتگر در داوری سازمانی» بررسی خواهیم کرد که این رویکرد چگونه در چارچوب مراکز داوری و نهادهای داوری نیز قابل اجرا است و چگونه می‌تواند در کنار قواعد و ساختارهای موجود، به ارتقای کیفیت مدیریت فرآیند رسیدگی کمک کند. اگر درباره انتخاب میان داوری موردی و سازمانی، تنظیم شرط داوری یا مدیریت اختلافات قراردادی خود نیاز به بررسی تخصصی دارید، بهره‌گیری از خدمات مشاوره حقوقی، تنظیم قرارداد، داوری یا وکالت، متناسب با شرایط هر پرونده، می‌تواند به انتخاب راهکار مناسب و کاهش ریسک‌های حقوقی کمک کند.